Waarom natuur voor energie en geld gaat!

De rivier de Vjosa in Albanië is ongeveer 270 km lang, begint in het Pindosgebergte in Griekenland en loopt uit in een delta in de Adriatische Zee in Albanië.

De Vjosa mondt uit in de Adriatische Zee
De Vjosa mondt uit in de Adriatische Zee

 

 

Op sommige plekken is de wilde Vjosa wel twee km. breed
Op sommige plekken is de wilde Vjosa wel twee km. breed

Het is een wildwaterrivier, dat wil zeggen  dat de waterloop is niet door menselijk toedoen aangepast. Er bestaan nog maar enkele van dergelijke rivieren in Europa. Men zegt wel dat dit de laatste ‘vrije rivier’ van Europa is! Omdat er geen dijken zijn, bevloeit  de Vjosa jaarlijks de landerijen die aan de rivier grenzen. Soms zijn deze gebieden wel 2 km breed. Immense watervallen en canyons kenmerken de bovenloop van de rivier. In lager gelegen gebieden zijn bijzondere wetlands waar veel trekvogels zowel op de heen- als op de terugreis foerageren.  Vanwege het open karakter is het ook een rivier voor vele endemische vissoorten die de rivier als paaigebied gebruiken. Zo zwemt de Europese paling  stroomopwaarts om te paaien , maar ook de forel en vele andere soorten. De aan de Vjosa grenzende landbouwgronden en de viswaters zijn de levensader voor de lokale bevolking. Bovendien is recent een vorm van eco-toerisme gestart waardoor ook  de jongeren uit de streek in het gebied kunnen blijven wonen. Rafting en het beklimmen van steile bergwanden worden populair en dat levert een nieuwe vorm van werk en inkomsten op voor de lokale bevolking.

In 2017 heeft een grote groep wetenschappers een eerste onderzoek gedaan naar de ecologische waarden van de gehele loop van de rivier. Zij komen tot de conclusie dat het gebied naar Europese maatstaven heel waardevol is en dus beschermd dient te worden.

De ongerepte status van de rivier wordt echter bedreigd door plannen om dammen te gaan leggen voor de opwekking van energie. In een gevoerde rechtszaak tegen deze ontwikkelingen heeft een Albanese  rechter in zijn vonnis in 2017 al bepaald dat de bouw van 20 dammen in de rivier Vjosa GEEN doorgang mag vinden.

Vjosa is een naam die vele Albanese families geven aan hun dochters als teken van schoonheid en waarde. Indien goedgevonden zou worden dat in de Vjosa dammen worden aangelegd, zou daarmee alles van onschatbare waarde worden vernietigd, en dat alleen vanwege de daarmee opgewekte energie! De vraag daarbij rijst natuurlijk: wie wordt er beter van?

Dat is bijna altijd een universele vraag. Het antwoord luidt: bijna nooit profiteert de lokale bevolking van dit soort activiteiten; niet in Albanië, niet in Afrika en ook niet in Nederland!

De opgewekte energie zou naar het buitenland verdwijnen waar meer wordt betaald dan in Albanië. De aannemers komen uit Turkije en de steekpenningen gaan naar ……

Niemand  in de regio, noch de lokale economie die zich al vele jaren langzaam ontwikkelt, worden er dus beter van.  Aan de natuur wordt onherstelbare schade toegebracht en dat alleen vanwege geld voor mensen die niets te maken hebben met de lokale economie. En duidelijk is dat als dit ecosysteem eenmaal verloren is gegaan, dit voor altijd is.

 

Er zouden zo’n 20 dammen in de rivier moeten komen, deze zullen niet alleen het hele ecosysteem van de rivier vernietigen, maar duizenden mensen, die afhankelijk zijn van dit systeem, van huis en haard verdrijven!

Albanië heeft bij de Europese Unie een aanvraag ingediend om te gelegener tijd  lid te worden  van de EU. In de aanloop daarnaartoe wordt door de EU veel geld ter beschikking gesteld om de Albanese wet- en regelgeving in lijn te brengen met die van de EU. Met behulp van vele landen, waaronder Nederland, wordt de rechterlijke macht hervormd, corruptie aangepakt en de kwaliteit van flora en fauna in lijn gebracht met de wet- en regelgeving van de EU en de Raad van Europa zoals de Bonn Conventie en de Ramsar (wetlandsovereenkomsten) en Natura 2000. Deze wet- en regelgeving dient ingevoerd, maar ook uitgevoerd te worden. Albanië is een schakelpunt in bijv. het Dinarische gebied, van Slovenië naar Griekenland en Bulgarije, een gebied waar dieren zoals  beer, wolf en lynx zich zonder teveel barrières zouden moeten kunnen verplaatsen en dezelfde bescherming verdienen als thans in de EU het geval is.

 

De huidige Albanese premier Edi Rama heeft eerder beloofd dat Vjosa de status krijgt van een Nationaal Park, een verkiezingsbelofte. Die status  zou een zware vorm van bescherming garanderen voor het gebied. Nu echter de verkiezingen in aantocht zijn (25 april 2021), krabbelt hij terug onder druk van  partijen ter rechterzijde, van het grote geld of van wat dan ook. Maar, verkiezingen of niet: belofte maakt schuld en dat geldt zeker voor een politicus.

Dit nieuwe, wankele standpunt van Rama brengt velen in het geweer, zowel in Albanië als daarbuiten, van grote NGO’s zoals IUCN tot kleine zoals IBF. De voorzitter van International Bear Foundation heeft Edi Rama een persoonlijke brief geschreven met de dringende oproep zijn gedane belofte na te komen en snel de noodzakelijke wetgeving tot stand te brengen om van het Vjosa- gebied een Nationaal park te maken, waardoor de bescherming daarvan gewaarborgd is.

 

Gerard Baars

International Bear Foundation

Zie ook:

contact via info@balkanrivers.net

 

Vjosa Rivier – Albanië, Europa’s onbekende juweel