ABRUZZO Drie mensen werden deze zomer in het noorden van Italië aangevallen door een beer. Ze kwamen met de schrik vrij. In het nationale park van Abruzzo, op anderhalf uur rijden ten oosten van Rome, zoeken de beren steeds vaker de dorpen op voor voedsel. Toch hebben de bewoners geen hekel aan de bijna verdwenen Marsicaanse beer.

De beren komen nu ook steeds vaker in de dorpen in het nationale park. © Still Youtube

,,Ik ben constant op zoek naar berensporen.’’ Mario Visci prikt met zijn wandelstokken in de modder, de aanhoudende regen van de afgelopen dagen heeft de wandelpaden glad gemaakt. Het is met zes graden koud op deze vroege ochtend. Op de vraag of we vandaag een beer gaan zien, glimlacht hij hoofdschuddend. ,,Ik acht de kans heel klein.”

Visci is al ruim dertig jaar guardiaparco in het Nationale Park van Abruzzo en is dagelijks in de bergen te vinden. Hij keurt de gezondheid van de bomen, jaagt op stropers en bezoekt omwonenden als ze een beer in hun tuin hebben gezien. ,,Regelmatig worden beren gesignaleerd in de dorpen rondom het park, vooral fruitbomen zijn in trek. Ze eten wilde appels en peren, maar geteelde vruchten zijn groter en dus aantrekkelijker.” Ook kippen zijn favoriet, reden waarom kippenhokken in de Abruzzo steeds vaker op forten lijken, een houten constructie is geen partij voor een 250 kilo zware mannetjesbeer. ,,Een kippenboer uit de omgeving liet mij trots zijn metalen deur zien”, lacht Visci. ,,Er zaten krassen op, een beer had geprobeerd in te breken. Een nacht later had het dier het golfplaten dak van het kippenhok gerukt en was over de metalen deur geklommen. Het zijn slimme beesten.‘’

Het Parco Nazionale dell’Abruzzo, Lazio e Molise, zoals het park officieel heet, is met vijftigduizend hectare het grootste van Italië en één van de grootste van Europa. Het groene gebied in het hart van de Apennijnen werd al in 1922 nationaal park om de uitzonderlijke flora en fauna te beschermen. De trots van het Parco Nazionale zijn de ongeveer zestig beren die in het gebied rondzwerven. ,,De Ursus arctos Marsicanus”, vertelt Luciano Sammarone, hij is directeur van het park. ,,Het is een ondersoort van de bruine beer, ze zijn iets kleiner, en komen alleen hier voor.”

 

Viaducten

In 2011 werd noodklok geluid; de populatie was te klein om te overleven, de Marsicaanse beer werd met uitsterven bedreigd. ,,Het gaat nu iets beter. De populatie groeit”, constateert Sammarone trots. Het gevolg is dat de beesten steeds vaker het park verlaten op zoek naar voedsel en ruimte, een volwassen mannetjesbeer heeft een territorium van zo’n veertig vierkante kilometer. Overal in Abruzzo worden automobilisten gewaarschuwd voor overstekende beren. Reden voor Sammarone om wildviaducten aan te leggen, waarbij nadrukkelijk gekeken wordt naar Nederland. ,,Jullie hebben al jarenlange ervaring met veilig laten oversteken van grote en kleine zoogdieren. Wij lopen hier heel erg achter, gisteren nog werd de berin Amarena met haar vier jongen gesignaleerd in een tunnel van de provinciale weg die langs het park loopt.”

De klim naar de top van La Montagnola, één van de hoogste punten, wordt vergezeld door gebrul. Hitsige mannetjesherten dagen elkaar uit voor een gevecht om de hindes. ,,Als je hier na tien oktober komt dan vind je regelmatig uitgeputte herten in het bos”, vertelt Visci. ,,De bronsttijd is zwaar.”

Parkwacht Mario Visci. © Angelo van Schaik

Halverwege de klim houdt Filippo guardiaparco Mario aan. ,,Hij was er weer gisteren, maar deze keer hebben de honden hem weggejaagd”, vertelt de geitenhoeder niet zonder trots. Vier witte herdershonden houden de ongeveer vijftig geiten scherp in de gaten, verdedigen ze en jagen de geiten terug als ze afdwalen. ,,Een paar weken geleden had ik minder geluk. Midden in de nacht werd ik wakker van het gegil van een geit. Ik liep naar de stal, deed het licht aan en zag de beer tussen de geiten staan. Hij had er drie gedood en drie verwond.” De geitenhoeder vertelt het schouderophalend, zonder rancune of boosheid. Hier in Abruzzo hoort de beer er gewoon bij, boeren hebben traditioneel een hekel aan de wolf maar niet aan die bruine goedzak.

Op de kale vlakte bovenop La Montagnola waait een ijzige wind, het uitzicht op het meer van Barrea is spectaculair. In de verte schiet een hert weg achter een rots, in het bos iets naar beneden kwetteren tientallen vogels, maar ook hier geen spoor van een beer.

,,Je moet een beetje geluk hebben”, beaamt Visci. ,,De kans ze te zien groeit, het zijn er steeds meer, maar het evenwicht is heel precair.” In 2019 werden twee berinnen in de vruchtbare leeftijd doodgereden op de provinciale weg rond het park, een ramp.  Het probleem met de Orso Marsicano is zijn uniciteit, in het noorden van Italië werden beren uit Slovenië gehaald om de populatie te versterken. Dat kan in Abruzzo niet, de zestig beren zullen op eigen kracht moeten overleven, zegt Mario. ,,Als de beren sterk genoeg zijn dan overleven ze het, anders niet. Behalve de juiste omstandigheden creëren, kunnen we er weinig aan doen.”

Unieke bruine beren uit Italiaans park ‘terroriseren’ omliggende dorpen