Uit de regionale media tot in Le Figaro toe, blijkt dat de Franse overheid eigenlijk geen goed beleid heeft voor de kleine en fragiele berenpopulatie in de Franse Pyreneeën.
De introductie van beren uit Slovenië in 2006, 2016 en 2018 zijn over het algemeen niet goed verlopen, ondanks het feit dat de populatie is toegenomen van 6-7 beren naar meer dan 40 exemplaren op dit moment. Toch is er geen zekerheid dat er uiteindelijke een goede, genetisch gezonde populatie zal ontstaan.
Hiervoor zijn enkele redenen aan te voeren:

  • allereerst is er weinig draagvlak bij cruciale bevolkingsgroepen, zoals herders, boeren en jagers
  • er is een heel kleine “founder”-populatie. De meeste mannelijke dieren kennen een “vader-zoon-relatie. Dus alle nakomelingen hebben vanuit de mannelijke lijn eenzelfde DNA

Weesbeer gevonden

Recent trof ONCF (Office National de la Chasse et de la Faune Sauvage) van de Franse overheid (een soort ‘staatsbosbeheer’), in het departement Ariège een weesbeer aan. Geboren in januari 2019; dus zo’n 6 maanden oud. Het diertje was erg verzwakt en uitgehongerd. Kennelijk is er geen protocol en dus geen opvang voor dit soort “gevallen” van natuurbescherming en beheer. Dus ontstaat er paniek, want het diertje is moeilijk te houden in een hondenkennel.

Er is geen onderzoek gedaan naar de gezondheid van het beertje; althans in de media is hierover niet bericht. Dan stelt ONCF samen met DREAL Toulouse (de regio-vertegenwoordiger van het Franse Ministerie van Ecologie) vast dat het dier moet worden ondergebracht bij een ‘circusgast’, dus tussen de leeuwen en tijgers.

Kan je nagaan, je bent amper 6 maanden oud en in een normaal berenleven word je nog tenminste 12 maanden door je moeder en broertjes/zusjes grootgebracht, en nu zit je tussen de mensen en het gebrul van tijgers en leeuwen. Fout dus en nog erger: Fransen zijn slechte luisteraars en leerlingen. Kan het anders? Natuurlijk, want overal in “berenland” treft men zo nu en dan weesberen aan. Soms omdat stropers de moeder hebben gedood, soms door een verkeersongeluk , maar het komt ook voor dat de moeder haar cubs verdedigt tegen een mannetje en daarbij het leven laat.

locaties in de Pyreneeën waar bruine beren zijn bijgeplaatst
locaties in de Pyreneeën waar bruine beren zijn bijgeplaatst

 

Beren ‘rehab’

In Roemenië leidt Dr. Leonardo Berezcky al jaren een wetenschappelijk geleid ‘rehab center’ voor weesberen, waarbij cubs vanaf 8 weken worden opgevangen en via een 3-jaars stage weer op een natuurlijke wijze worden voorbereid terug te gaan naar hun natuurlijke habitat in de Karpaten.

Valentin en Sergey Pazethnov hebben in Rusland een systeem ontwikkeld waarbij zij beren in 18 maanden leren zich zelfstandig in de Russische taiga staande te houden, door de weesberen te leren wat seizoensvoer is, welke gevaren er zijn en zelfs hoe zij in de winter een goed hol moeten maken voor de winterrust.
Beide methodes verschillen sterk, maar uit data blijkt dat zij succesvol zijn, en door een meerjarige aanpak, leren de beren weer vaardigheden waardoor zij weer een bijdrage kunnen leveren aan de instandhouding van de soort.

Een heel andere methode is de ‘hard release-methode’. Dit betekent dat als de regionale berenpopulatie voldoende robuust is een weesbeer, als het tenminste 6 maanden oud is en gezond lijkt te zijn, met een bepaalde hoeveelheid voer weer wordt teruggezet in de natuur. Er wordt dan wel gekeken naar de gevaren (bv geen agressieve mannetjes) en voldoende natuurlijke voedselbronnen. Dit terugzetten gebeurt vaak enkele dagen nadat het weesbeertje gevonden is en na een deskundige observatie door een dierenarts. Zeker een beertje van 6 maanden moet zichzelf kunnen handhaven, want de natuur biedt dan al voldoende voedsel aan. Bij de moeder is de zoogtijd dan ook al bijna voorbij.

Geen van deze opties is door ONCF en DREAL onderzocht en daaruit blijkt dat Frankrijk (nog) niet rijp is voor een duurzaam beleid van grote carnivoren.

Gerard Baars, Bennekom, 13 juli 2019

Een weesbeertje…. en dan?